Monumentalny budynek z prehistorycznej Mezopotamii. Kani Shaie odsłania kolejne tajemnice

4 listopada 2025, 13:38

Na stanowisku Kani Shaie w irackim Kurdystanie znaleziono monumentalny budynek. Pozwoli on lepiej poznać początki cywilizacji Mezopotamii i osadnictwa w górach Zagros. Kani Shaie to wyjątkowe miejsce. Najbardziej intensywne osadnictwo miało tu miejsce od V do połowy III tysiąclecia przed naszą erą. Ludzie mieszkali tutaj zatem w okresach Ubajd (ostatni prehistorycznym okresie Mezopotamii), Uruk (okres wczesnej historii obejmujący epokę miedzi i wczesną epokę brązu) oraz okres wczesnodynastyczny. Jednak ludzie mieszkali tam już wcześniej, w czasach kultury Halaf (VI tysiąclecie p.n.e.), przez czasy neoasyryjskie, aż po czasy imperium osmańskiego. W sumie to 7000 lat.



Minerały potwierdzają istnienie antropocenu

3 marca 2017, 17:12

Jakiś czas temu pojawiła się propozycja uznania nowej epoki geologicznej – antropocenu. Jej zwolennicy argumentują, że człowiek wywiera tak wielki wpływ na Ziemię, że mamy do czynienia właśnie z nową epoką geologiczną. Teraz zyskali oni kolejny argument potwierdzający ich hipotezę.


Rzymski podbój Brytanii pogorszył stan zdrowia ludności. Ale tylko w miastach

23 stycznia 2026, 11:11

Analiza szkieletów z Anglii z czasów rzymskich i sprzed nich dowodzi, że w czasach gdy Brytania była rzymska prowincją, zdrowie ludności uległo pogorszeniu, ale jedynie w miastach. To sugeruje, że ludzie na wsiach zachowali swój tradycyjny styl życia, a mieszkańcy miast odczuli długoterminowe negatywne skutki zmiany stylu życia. Brytania znajdowała się pod władzą Rzymu w latach 43–410. W tym czasie doszło do powstania i rozwoju wielu miast. Co, jak się okazuje, miało to negatywny wpływ na ich mieszkańców.


Stymulacja magnetyczna mózgu odchudza via mikrobiom

4 kwietnia 2017, 11:41

Przezczaszkowa głęboka stymulacja magnetyczna (ang. deep transcranial magnetic stimulation, dTMS) mózgu pozwala otyłym ludziom schudnąć, zmieniając skład mikroflory ich jelit.


Turysta znalazł jedyną w swoim rodzaju prehistoryczną głowę byka z brązu

19 marca 2026, 18:15

Górskie wędrówki mogą przynieść niezapomniane wrażenia, a pewien turysta wędrujący po Serra de Tramuntana na Majorce może pochwalić się czymś absolutnie wyjątkowym. Mężczyzna znalazł prehistoryczną głowę byka wykonaną z brązu. Zabytek ma zaledwie 3 centymetry długości, nie dość więc, że jakimś cudem znalazca go zauważył, to jest to jedyna miniaturowa głowa byka, której losy są znane. Jest bardzo podobna do słynnych bous de Costitx, zauważył archeolog Jaume Deyà Miró.


Po ponad 200 latach wilki wróciły do Danii

5 maja 2017, 05:28

Co najmniej 5 wilków, w tym jedna wadera, pojawiło się w Danii po raz pierwszy od ponad 200 lat.


Zoonoza sprzed 1400 lat. Dziewczynka zmarła na ciężki przypadek różycy

18 maja 2026, 07:54

Naukowcy odtworzyli kompletny genom włoskowca różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae) z zębów dziecka pochowanego w północnym Kaukazie około 600 roku naszej ery. To pierwsze tak dobrze zachowane dawne DNA tego patogenu. Włoskowiec różycy atakuje głównie świnie, z których może przenosić się na ludzi. W bardzo rzadkich przypadkach może doprowadzić u ludzi do posocznicy, zapalenia wsierdzia lub zaatakować stawy. I właśnie z takim przypadkiem mamy tutaj do czynienia.


Sosny Cooka pochylają się ku równikowi

6 czerwca 2017, 10:53

Matt Rittera z California Polytechnic State University opisywał sosnę Cooka na potrzeby książki o miejskich drzewach Kalifornii, gdy zdał sobie sprawę, że drzewa te są zawsze pochylone na południe. Uczony zadzwonił do kolegi z Australii, by zapytać go, czy i na Antypodach zachodzi takie zjawisko. Kolega zbadał sprawę i odpowiedział, że owszem, ale drzewa zawsze są tam pochylone na północ


Już 11 000 lat temu na terenie USA jedzono ziemniaki

4 lipca 2017, 10:20

Niewielkie miasteczko Escalante w stanie Utah może poszczycić się znaczącym odkryciem archeologicznym. Badacze z Natural History Museum of Utah i Red Butte Garden na University of Utah odkryli resztki skrobi ziemniaczanej w znalezionych w Escalante kamiennych narzędziach sprzed 10 900 lat


To nie obcy, ale mające zostać wojownikiem sarmackie dziecko

31 lipca 2017, 12:16

Znaleziony na stanowisku Kyz-Aul w pobliżu Kerczu na wschodzie Krymu szkielet z wydłużoną czaszką należał do 18-24-miesięcznego chłopca, który przed niemal 2 tys. lat został wybrany na wojownika. Zgodnie z sarmacką tradycją, w specjalny sposób deformowano mu głowę, bo wydłużona czaszka miała zmieniać charakter i zwiększać agresję.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk